{"id":175732,"date":"2017-05-01T00:00:00","date_gmt":"2017-04-30T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/diarree-van-medicamenteuze-oorsprong\/"},"modified":"2026-04-02T19:09:47","modified_gmt":"2026-04-02T17:09:47","slug":"diarree-van-medicamenteuze-oorsprong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/diarree-van-medicamenteuze-oorsprong\/","title":{"rendered":"Diarree van medicamenteuze oorsprong"},"content":{"rendered":"<p>Bij het optreden van diarree bij een pati&euml;nt behandeld met geneesmiddelen moet&#x002C; naast de talrijke andere mogelijke oorzaken van diarree (o.a. infectie&#x002C; resorptiestoornissen)&#x002C; een medicamenteuze oorzaak overwogen worden. Bij acute diarree moet het risico van dehydratie ge&euml;valueerd worden&#x002C; vooral wanneer het gaat om een risicopersoon (zuigelingen&#x002C; ouderen of immuungedeprimeerde pati&euml;nten)&#x002C; alsook bij inname van diuretica&#x002C; sartanen&#x002C; ACE-inhibitoren of NSAID&rsquo;s (gezien het verhoogd risico van nierinsuffici&euml;ntie in geval van dehydratie). Bij vermoeden van een medicamenteuze oorzaak zal de beslissing om de behandeling aan te passen (dosis verlagen&#x002C; verdacht geneesmiddel stoppen) afhangen van de ernst van de diarree&#x002C; het risico van dehydratie&#x002C; de indicatie van het verdachte geneesmiddel en de beschikbare alternatieven. Voor &nbsp;preventie en behandeling van dehydratie verwijzen we naar <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=3285'>hoofdstuk 3.6. in het Repertorium<\/a>.<\/p>\n<p>In <em>la Revue Prescrire<\/em> werd recent de stand van zaken gegeven in verband met de geneesmiddelen die meest frequent diarree veroorzaken. De geneesmiddelen die diarree kunnen veroorzaken zijn zeer talrijk&#x002C; en het is niet de bedoeling om in dit artikel een exhaustieve lijst te geven. We wensen volgende punten te belichten.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Diarree ten gevolge van proliferatie van <em>Clostridium difficile<\/em>&#x002C; en mogelijk leidend tot pseudomembraneuze colitis&#x002C; wordt vaak veroorzaakt door <strong>antibiotica<\/strong>&#x002C; vooral door <strong>clindamycine<\/strong>&#x002C; <strong>penicillines<\/strong>&#x002C; <strong>cefalosporines<\/strong> en <strong>chinolonen<\/strong>. Ook <strong>protonpompinhibitoren<\/strong> en <strong>H<sub>2<\/sub>-antagonisten<\/strong> zijn wegens hun effect op de maag-pH in verband gebracht met proliferatie van <em>Clostridium difficile<\/em> en de daaraan geassocieerde diarree; voorzichtigheid is geboden bij pati&euml;nten met reeds risicofactoren voor<em> C. difficile<\/em>-infectie (langdurige hospitalisatie&#x002C; antibacteri&euml;le behandeling&#x002C; gevorderde leeftijd&hellip;) [zie&nbsp;<a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/2659?folia=2654'>Folia november 2016<\/a>]<span class='folia-referentie-note'>1<\/span>. Voor de aanpak van diarree door <em>Clostridium difficile<\/em> verwijzen we naar de <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/2543?folia=2541'>Folia van februari 2016<\/a>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><strong>Antitumorale middelen<\/strong> kunnen diarree veroorzaken door aantasting van de gastro-intestinale mucosa; daarenboven kunnen ze door hun immuunsuppressief effect ook &nbsp;infectieuze diarree in de hand werken &nbsp;(o.a. door <em>Clostridium difficile<\/em>).&nbsp;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Voor <strong>colchicine<\/strong>&#x002C; <strong>digoxine<\/strong> en <strong>lithium<\/strong>&#x002C; alle drie geneesmiddelen met nauwe therapeutisch-toxische marge&#x002C; en voor <strong>ijzer<\/strong> is diarree &eacute;&eacute;n van de symptomen van intoxicatie (voor ijzer vaak bloederige diarree). Er zijn bij deze intoxicaties ook andere&#x002C; soms levensbedreigende problemen die onmiddellijk een adequate aanpak vergen.&nbsp;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><strong>Olmesartan<\/strong> kan leiden tot enteropathie&#x002C; met ernstige diarree en gewichtsverlies; er zijn geen aanwijzingen dat de andere sartanen deze ernstige enteropathie kunnen veroorzaken [zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/2208?folia=2204'>Folia februari 2014<\/a>].<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><strong>Ticlopidine<\/strong> veroorzaakt frequent diarree&#x002C; meestal in de eerste maanden van de behandeling; deze verdwijnt binnen de 1 &agrave; 2 weken&#x002C; ondanks voortzetten van de behandeling. Chronische diarree met gewichtsverlies is gerapporteerd&#x002C; en zelden kan lymfocytaire colitis optreden [zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/877?folia=859'>Folia februari 1999<\/a>]. Ook met <strong>clopidogrel<\/strong> is diarree frequent&#x002C; en is lymfocytaire colitis gerapporteerd<span class='folia-referentie-note'>2<\/span>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><strong>Isotretino&iuml;ne<\/strong> kan leiden tot aantasting van de gastro-intestinale mucosa&#x002C; met optreden van bloederige diarree&#x002C; colitis en ile&iuml;tis. Bij pati&euml;nten met (antecedenten van) inflammatoir darmlijden is verergering van de aandoening gerapporteerd.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p> <\/p>\n<h2>Algemene bronnen<\/h2>\n<div class='reference'><span class='folia-referentie-tekst'>Diarrh&eacute;es d&rsquo;origine m&eacute;dicamenteuse. La Revue Prescrire 2016;36:748-55<\/span><\/div>\n<h2>Specifieke bronnen<\/h2>\n<div class='reference'><span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>1<\/span> <\/span><span class='folia-referentie-tekst'>Inhibiteurs de la pompe &agrave; protons: infections &agrave; Clostridium difficile. La Revue Prescrire 2013;33:432-4<\/span><br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>2<\/span> <span class='folia-referentie-tekst'>SKP Plavix&reg;<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bij het optreden van diarree bij een pati&euml;nt behandeld met  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,176],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175732","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2017-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175732"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175732\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":178317,"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175732\/revisions\/178317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/h.cbip.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}